Juridische en fiscale aspecten

Uitgangspunten

Vitale (vervroegd) gepensioneerden zijn zeer verdienstelijk op de arbeidsmarkt en vaak graag bereid om bepaalde werkzaamheden als vrijwilliger te verrichten.

Stichting Vitaal Kapitaal bemiddelt bij het zoeken en vinden van een passende klus of project. Daarna brengt VKL non-profitorganisaties en VKL-deelnemers bij elkaar.

Indien een VKL-deelnemer een betaalde werkzaamheid verricht, wordt die vergoeding rechtstreeks door de non-profitorganisatie aan de deelnemer betaald. Stichting Vitaal Kapitaal Limburg vervult hierbij geen rol.

De deelnemers van VKL zijn natuurlijke personen, die de werkzaamheden zelf uitvoeren en dit niet via een eigen BV doen.

Vragen

Is over de ontvangen vergoeding btw verschuldigd?

Hoe zijn de inkomsten bij de opdrachtnemer fiscaal te kwalificeren voor de inkomstenbelasting?

BTW

Voor de vraag of over de vergoeding btw verschuldigd is, is relevant of de opdrachtnemer voor de Wet op de Omzetbelasting als ondernemer is aan te merken. Het begrip ondernemer voor de btw is iets ruimer dan het begrip ondernemer voor de inkomstenbelasting.

Als de opdrachtnemer als ondernemer voor de btw kwalificeert, is over de vergoeding 19% btw verschuldigd. Het kan zijn dat de opdrachtnemer deze btw niet kan verrekenen. Dat is veelal het geval als de opdrachtgever bijv. een gemeente is of een ziekenhuis of een woningcorporatie, etc.

Als de opdrachtnemer als ondernemer voor de btw kwalificeert, bestaat er ook recht op aftrek van investerings- en/of kosten-btw, terzake van die btw-belaste werkzaamheden.

Fiscale kwalificatie

Allereerst moet de vraag beantwoord worden of de werkzaamheden in dienstbetrekking worden verricht. Daarvoor moet cumulatief aan de volgende drie voorwaarden worden voldaan:

  1. Gezagsverhouding.
    De opdrachtnemer moet zich houden aan (aanvullende) aanwijzingen en instructies van de opdrachtgever. Het zich enkel moeten houden aan gemaakte afspraken, zonder dat er ruimte is voor aanvullende aanwijzingen en instructies, levert in beginsel nog geen gezagsverhouding op. Dat kan ook binnen een overeenkomst van opdracht (niet zijnde een dienstbetrekking).
  2. Persoonlijke verplichting van de opdrachtnemer om de werkzaamheden zelf uit te voeren.
  3. Arbeidsbeloning.
    Als de opdrachtnemer uitsluitend een reële kostenvergoeding ontvangt, is er geen sprake van een arbeidsbeloning.

Als er geen sprake is van een dienstbetrekking, moet vervolgens getoetst worden of er sprake is van een zgn. fictieve dienstbetrekking, waarbij de belangrijkste fictieve dienstbetrekking die van de zogenaamde ‘gelijkgestelden’ is. Bij deze fictieve dienstbetrekking is een gezagsverhouding niet vereist.
Wel gelden de volgende cumulatieve voorwaarden:

  1. De werkzaamheden persoonlijk verrichten op doorgaans tenminste 2 dagen per week.
  2. Een arbeidsbeloning ter grootte van doorgaans minimaal 40% van het minimum loon.
  3. De werkzaamheden niet verrichten als ondernemer.

Als er sprake is van een (fictieve) dienstbetrekking dient de opdrachtgever de beloning te verlonen (d.w.z. loonheffing en premies inhouden e.d.) en dient de opdrachtnemer als werknemer in de salarisadministratie te worden opgenomen.

Als er geen sprake is van een (fictieve) dienstbetrekking, dan is er sprake van:

  • winst uit onderneming of
  • resultaat uit een werkzaamheid

De grens tussen deze twee categorieën is niet altijd eenvoudig te trekken. Voor ondernemer- schap zijn meerdere opdrachtgevers vereist, dient ondernemersrisico te worden gelopen, is een bepaalde omvang van de hoeveelheid werkuren relevant, is een bepaalde mate van organisatie van kapitaal en arbeid vereist, enzovoort.

De opdrachtgever wil vaak vooraf meer zekerheid omtrent de fiscale kwalificatie van de relatie met de opdrachtnemer. Een praktisch hulpmiddel hierbij is de zogeheten VAR-verklaring, die door de opdrachtnemer bij de Belastingdienst kan worden aangevraagd. Ik heb recentelijk een stuk geschreven voor een nog te publiceren artikel inzake de VAR-verklaring.

Als de opdrachtnemer als ondernemer is te kwalificeren, kan hij mogelijk in aanmerking komen voor enkele fiscale faciliteiten, zoals de ondernemersaftrek. Voor de ondernemersaftrek gelden echter nog enkele relevante aanvullende voorwaarden (o.a. > 1.225 werkuren per jaar).