De playoffs zijn begonnen. Dit jaar met acht spelers, en dus waren er vier partijen om naar te kijken. De spelers met meer punten voor de playoff hebben het recht om bij gelijk kleursaldo binnen de playoffs te kiezen welke kleur zij hebben, en aangezien er nog geen wedstrijden waren gespeeld was dat hier dus ook het geval. De gehele top vier koos zwart voor deze eerste ronde.
Titelverdediger Colijn is als eerste geplaatst en had Yannick als tegenstander gekozen. Yannick heeft dan wel de laagste rating van de deelnemers, maar heeft zo’n anderhalve maand terug zonder al te veel problemen een 1900 speler op remise gehouden, dus is absoluut niet te onderschatten. De partij startte in het Italiaans en ging een positionele variant in die in de databases dan ook veel remises als resultaat had. Yannick brak als eerste de theorie met een atypische afruil van loper voor paard op f6 en bracht daarna de kleine stukken van Colijn op de damevleugel in het nauw met een miniatuur-pionnenstorm. Colijn, voor zijn part, besloot tot het actieve-maar-riskante 12… g5, waarna de volgende stelling op het bord kwam.
Een lastige stelling, en eentje waar de meeste spelers met wit intuitief geneigd zullen zijn om toch maar iets te doen aan die dreigende pionnenstorm… Maar het probleem is dat de zetten die hier direct iets tegen kunnen doen beiden gaten in de verdediging gooien vanwege de loper op de c8-h3 diagonaal. Het gespeelde 13. h3 maakt die pion tot een zwakte waarop een loper kan worden geofferd bijvoorbeeld, en zeker met de opgeschoven pionnen is een opstoot met h5-g4 ook niet uit den boze. Dit was dan ook Colijn’s plan, en een paar zetten later beging Yannick de dodelijke fout om zijn dame in het spel te betrekken.
Colijn speelde h5, g4, en de witte vesting bleek opeens van papier-maché te zijn. 0-1.
Runner-up Pieter had Fereydoun als tegenstander gekozen, en hier kwam een Torre-aanval op het bord. Beide heren hadden geen zin in spelen met lopers en paarden, en na 13 zetten was dit de stelling.
Zwart heeft een beter centrum en een halfopen lijn waarover beter een aanval te plaatsen valt, maar wit kan de boel in het centrum op elk gewenst moment op scherp zetten via c4 of e4. Secuur positioneel spel is hier noodzakelijk om een voordeel te behalen: dit is geen stelling meer voor gehaaide tactieken of een overweldigende aanval.
De partij ontwikkelde zich door naar een gelijke stelling (volgens computers) waarin zwart een cruciaal aanknopingspunt had omdat wit een geisoleerde (vrij)pion op c4 had staan: een makkelijk aanvalsdoel met alle zware stukken nog op het bord. Daarnaast had Pieter een tweede aanknopingspunt: de witte koning was naar f1 gelopen na de korte rokade en de pion van h2 was naar h3 opgespeeld: een extra zwakte. De zwarte dame ging dan maar zelf naar h2.
Qg1 volgde, en Pieter deed Qf4, en hier ging Fereydoun voor het eerst in de partij echt de fout in; Qf2? De pion op c4 valt uiteraard – samen met een ruil van één toren, en dit was voldoende voor de partij. Pieter viel onverbiddelijk in op de tweede rij, en dat was te veel. 0-1
Voor de volgende partij geef ik het woord aan Peter, maar ik heb zelf ook nog wel genoeg te zeggen. (En doe dat dan ook tussen haakjes en schuingedrukt.)
Na 1. e4 van Wim zette Peter de Sicilian Defense in en op zijn beurt maakte Wim daar de Grand Prix Attack van. Na 1. … c5 2. Nc3 Nc6 3. f4 e6 4. Nf3 d5 5. Bb5 a6 6. Bxc6+ bxc6 7. d3 Nf6 8. e5 Nd7 9. O-O Be7 10. Qe2 c4 11. d4 c5 12. f5 stond de volgende stelling op het bord:
Stockfish zegt dat zwart geen problemen kent na 12 … O-O. Peter koos echter voor 12 … Qb6. Na 13. f6 staat wit beter volgens Stockfish. (Je moet je afvragen of zwart nog wel kan rokeren na f6. De pion op f7 wordt ook wel heel zwak en een hoop van de zwarte verdediging staat aan de verkeerde kant van het bord en elkaar in de weg!)
Wim koos voor een slaan op e6 waardoor Peter voor nu weer uit de problemen was. 13. fxe6 Qxe6 14. Be3 O-O 15. Rae1 Bb7 16. Qd2 Rad8 17. Bg5 h6 18. Bxe7 Qxe7 19.Ne2.
Wim bleef goed druk zetten op de zwarte stelling en dat leidde tot een stelling met een voordeel van wit maximaal 0,5. Zwart moet daarvoor wel alle stukken op de achtste rij zetten, te beginnen met het paard of de loper. Peter begon met de toren wat iets onzuiver is, maar door c3 van Wim had Peter genoeg tijd om alle stukken op de achtste rij te krijgen. Desondanks blijft wit een activiteits- en ruimte voordeel hebben.
Nu begint het pas echt. De evaluatie is -0,1 mits zwart (aan zet) gaat voor cxd4 of Bg4. Maar Nf6+ hangt ook in de lucht. Zowel Peter als Wim zat hiermee in gedachten. Ter verdediging speelde Peter 22. … Ne6 en toen ging Wim ervoor 23. Nf6+ !? (Iedereen kent dit soort stellingen. Objectief misschien fout, maar bewijs dat maar! Qua klok heeft Peter hier nog 20 minuten, Wim nog 23, dus die factor begint ook te tellen.)
Hierna volgen wat geforceerde zetten. 23. … gxf6 24. Qxh6 Qf8 (Beter was f5 maar had jij dat gedurft?) 25. Qxf6 Qg7 26. Qh4 Qh7 27. Qg3+ Qg6 28. Qf2. Stockfish zou nonchalant cxd4 spelen… Ook Nf4 werkt voor zwart omdat Nh3+ een vork als dreiging heeft. (En ook Nd3+, overigens. Daarnaast geeft Nf4 de loper weer zicht op activiteit.)
Peter ging voor 28. … Rf8 om de f7-pion extra te verdedigen. Dat maakt de stelling gelijk maar ook zeer uit balans. En dat bleek. Na 29. Nh4 van Wim volgde 29. … Qh6 en wit staat gewonnen! De zwarte dame moest naar g5 of h5. Na Nf5 en Qg3+ van wit is het over. De eerste zet vond Wim:
(Kijk eens naar het gebrek aan velden van de zwarte koning. Dame schaak op g3 en dan vervolgens een toren erbij betrekken wordt nog knap lastig, maar… Dat werd niet gespeeld.)
31. Ne7+ Kh7 met nog maar een klein voordeel voor wit. 32. Re3 Ng5 33. Nxc8 Rxc8 34. e6?? Een zet om de aanval in levend te houden maar na 34. … fxe6 is de aanval van wit weg. Wim, met twaalf minuten meer op de klok, verloor hier veel tijd om nog tot aanvallende plannen te komen. De rest van de partij speelde beiden met nog maar drie minuten op de klok. Een foutje ligt op de loer… 35. Qe1 Rxf1+ 36. Qxf1 Rc7 37. Re5 Rf7 38. Qe1 Qg6 39. h3?? Helaas voor Wim was hij degene die dat foutje maakte. (Om met de oude voetbalwet te spreken: als ie er aan de ene kant niet ingaat…)
39. … Nf3+ (0-1)
Blijft over de theoretisch spannendste pot tussen teamgenoten Lars en Jan. Gelijke rating, nummer 4 tegen nummer 5… Hier kwam een hele andere opening op het bord: de Konings-Indische Aanval. Positioneel, in plaats van een open stelling of een of andere offerstelling. Niet geheel onverwacht was het dus ook zo dat er hier niet zo heel veel af ging in het begin. We komen er na zet 17 van wit in. Zwart aan zet staat wel iets ruimer: loperpaar, en h3-g4 is altijd een klein risico qua structuur (h3-g3 is steviger, zeker na Kh2), maar wit heeft alsnog een solide stelling en de mogelijkheid om razendsnel tot een aanval te komen met de controle over het centrum.
Het gespeelde f5 is niet heel handig voor zwart, maar alleen na één zet: Ng3. Om met het online commentaar van tegenwoordig te spreken: only move. Het paard op e4 wil juist weg van dat veld omdat de machtige fianchettoloper dan tot zijn recht gaat komen, en de e-lijn is ook wel heel mooi onder controle van wit. Dat d3 misschien hangt is eigenlijk geen probleem. De aanval van wit is gevaarlijk en een pion waard. Helaas sloeg Jan redelijk a-tempo op f5, en dat ging daarna heel, heel, heel rap van kwaad tot erger. Hoeveel erger? Nou, dit was de eindstelling, zeven zetten later.
Meer dan voldoende reden om op te geven hier, dunkt me. 0-1.
Een zwarte dag in de playoffs dus. De halve finales zijn hier te vinden, maar ook de verliezers van vandaag zijn nog niet klaar: er wordt een complete top 8 gemaakt, dus ook zij blijven aan de bak gaan.
Volgende week is de tweede avond. Weet Colijn revanche te nemen voor de enige verliespartij die hij dit jaar intern op heeft gelopen? Of, for that matter, Pieter voor de zijne? Jan tegen Fereydoun is een clash van stijlen, terwijl Yannick ook nog een appeltje te schillen heeft met Wim voor een verliespartij ergens in periode 1. Komt dat zien, op de club of via de liveborden!