Playoffs 2025-26 ronde 2: Koninkrijken voor de paarden

Onder het ‘genot’ van een warm Buurtplein en het iets welkomere genot van een opgesnorde ventilator gingen de wedstrijden in de tweede ronde van de play-offs van start op 23 juni. Vorige keer waren alle zwartspelers aan de haal gegaan met de overwinning, maar dat zou toch niet nog een keer voorkomen?

Colijn had zwart gekozen, en dus mocht Peter met wit aantreden deze ronde. Het werd een Catalaan waarin Colijn als eerste de veel voorkomende lijnen verliet met 7… Nd5, maar dat was nog geen man of paard overboord. Wat wel een probleem was, was de matige positionering van het andere paard een paar zetten later.

Het paard op a6 moet veel tijd investeren om weer in het spel te komen, en die tijd was er niet omdat Peter e.e.a. opvolgde met een aantal forcerende zetten in het centrum en een dameruil, waardoor er niet alleen een toren op c6 kwam, maar ook de c7 pion een langdurig probleem wordt. Peter pikte hierbij ook het loperpaar op, altijd welkom, en Colijn moest een poging doen tot tegenspel met een pion in het centrum. Helaas ging hij hierbij wel de fout in:

De pion op e5 hangt gewoon, en hoewel een toren op d8 een leuke truc lijkt te zijn wegens gedoe over de d-lijn hoeft Peter natuurlijk niet met de d-pion te slaan. Het is lichtelijk tegenintuitief omdat je de pionnenketen onderbreekt, maar fxe5 is hier de beste zet omdat het zwart geen kansen geeft. De loper dreigt opgesloten te worden, het paard kan ook op elk gewenst moment weg worden gejaagd of verwijderd…

Maar Peter deed Kf2, en we gingen verder. Colijn sloeg op d4 en dan is de vraag hoe je terugslaat…

Beneden merkte Pieter op dat met de toren terugslaan beter is, hoewel het ook vreselijk onduidelijk wordt. Peter sloeg echter met de loper terug, en opeens zegt de computer dat de partij, voor het eerst in een zet of twaalf, weer ruim binnen de remisemarge rondhangt. (~+0.4 voor wit.)

De beslissende fout kwam echter al snel daarna. Colijn besloot in deze stelling tot torenruil met Rd6.

Na Rxd6 cxd6 (?!, slaan met de loper was beter), Bxc5, dxc5 kwam wederom Rd6, met aanval op b6, en nu heeft zwart zoveel positionele problemen met een toren die naar b8 moet om een cruciale pion te dekken, een paard dat aan de rand niets staat te doen, en ook nog een koning die ver weg staat dat het uit was. Het duurde nog een zet of 25 voordat het over was, maar Peter liet het initiatief dat hij had niet liggen. 1-0, met een paard dat mistroostig op d8 de partij beëindigde.

De andere halve finale ging tussen Pieter en Lars. Deze keer geen dame die werd geblunderd op zet 9, maar wél een verslag van Pieter. (En opmerkingen van uw scribent tussen haakjes en schuingedrukt.)

In een zwaar bevochten seizoen leek Lars Klomp lange tijd de grote belofte. Met ijzersterk spel en eerdere overwinningen in de interne op tegenstanders zoals als Colijn en Pieter met een gedeelde 2e plek in periode 1, was de verwachting hooggespannen. Echter liep het in de zenuwslopende halve finale van de play-offs compleet anders. Pieter (wit) wist overtuigend revanche te nemen en beëindigde de droom van Klomp al in de vroege openingsfase van de partij.

Lars (zwart) kwam voorbereid naar het bord en koos bewust voor de Alekhine Verdediging (1. e4 Nf6). (De Aljechin/Alekhine vereist secuur spel voor zwart. Wit krijgt veel ruimte, zwart doet vaak drie paardzetten met de hengst van g8 voordat er ook maar een loper gezet is.) Wat volgde was een afstraffing in de opening door Pieter:

(Na 7… c6 8. c4 Nb6 is de structuur op de damevleugel nog ergens gerelateerd aan de hoofdlijn van de theorie. De gekozen voortzetting met dxe5 was eigenlijk fataal: na Pieter’s 8. c4 mag zwart kiezen of zijn enige ontwikkelde stuk eraf gaat, of een toren. Lars koos voor het behoud van de toren.)

Terwijl Lars probeerde enige tegendruk op het bord te toveren, brak wit de zwarte stelling volledig open op de damevleugel:

• De Fatale Aanval: Met 12. Qb3 zette Pieter maximale druk op de onbeschermde pion op b7. De reactie 12… Nc6 opende de deuren voor een ware ravage.
• Materiaalverlies: Pieter consolideerde zijn gigantische voordeel via 13. Qxb7, waarna hij met 14. Qxa8+ ook nog eens een volle toren met schaak buitmaakte.
• De Laatste Strohalm: Lars forceerde via een slimme paardvork nog de ruil van het materiaal (16… Nc2+ en 17… Nxa1), maar na een gedwongen dameruil op d5 was de stelling reddeloos.

Vanaf zet 18 parkeerde Pieter zijn koning koeltjes richting de damevleugel (19. Kc1 en 21. Kb1) om het opgesloten zwarte paard op a1 op te halen. Bij zet 24 was de partij feitelijk al lang en breed beslist in het voordeel van wit.

Het is een bittere pil voor Lars, die kan terugkijken op een fantastisch seizoen in de interne competitie, maar op het moment suprême werd verraden door een zeldzame misrekening in de opening. Lars mag het volgende week proberen voor de 3e plek!

En dan door naar de strijd voor plaatsen vijf tot en met acht.

Yannick kwam met de witte stukken het Frans van Wim Huijbregse tegen. Wim koos voor een variant waarin zwart snel de Franse Loper (met hoofdletter, iedereen die ooit het Frans tegen is gekomen weet van de problemen van die loper op c8) af wil ruilen via een vroeg Bd7 en Bb5 of iets dergelijks. Ook hier komen we er al vroeg in de opening in:

In tegenstelling tot de Franse Loper van zwart is het in meerdere lijnen van zeker de doorschuifvariant van het Frans juist zo dat deze witte loper van c1 een tijd op zijn gat ligt, juist om b2 te blijven verdedigen. (Of de loper komt zelf op b2 te staan na een b3 / b4 manoeuvre.) Het waarom maakt zich duidelijk met een pionnenruil gevolgd door Qb6 en Yannick die de loper weer terugspeelde naar c1.

Wim verzuimde echter een paar zetten later om een gratis pion op te pikken en de stelling bleef in balans terwijl er een hoop werd afgeruild. Torens gingen eraf, Wim won ergens alsnog een pion, maar het was nog niet bepaald voldoende voor de winst, zeker omdat zijn loper nog steeds die Franse Loper was, en die stond een beetje achter de eigen pionnen. Hij wist wel een mooi paard op c4 te krijgen in deze stelling:

Ondanks de pion achter vindt de engine dit nog een betere stelling voor wit. Marginaal, maar de Franse Loper staat vast en de dame is ook defensief opgezet. Het is geen zugzwang, maar een groot gedeelte van de zwarte stukken en pionnen staat objectief op een veld waar ze niet vanaf kunnen om wat voor een reden dan ook. Het paard op c4 is vaak een doorn in het oog van de witspeler, maar hier is het enkel een goed gepositioneerd stuk en weinig meer.

Het was dan ook zonde dat Yannick in hoge tijdnood (minder dan twee minuten, Wim had er nog acht) hier tot de ruil besloot en daarmee eigenlijk de partij verloor. Opeens is er een pionnenmeerderheid van drie tegen één, en de loper kan ook actief worden na een toekomstig b4… Acht zetten later was de promotie van een pion onafwendbaar.

De kraker van de avond om andere redenen was echter Jan tegen Fereydoun. Niet vanuit de opening meteen: Jan was wit en speelde dezelfde opening als vorige week: niets mis mee. Hier bouwde Jan echter al snel een comfortabel voordeel op:

Loperpaar dat op de damevleugel staat gericht, een dame die makkelijk aan die kant het spel in kan, een veilige koning: er zijn veel redenen om hier wit te willen zijn en wat minder om zwart te zijn. Dat Jan echter besloot om een paar zetten later zijn loper op g2 te ruilen voor het paard op c6 – al gaf het zwart een dubbelpion – is uw scribent en fervent fianchettoloper-liefhebber (streepje voor de leesbaarheid…) het ten zeerste mee oneens, maar soit.

Afijn, met veel tijdinvestering wist Jan wel een mooie stelling op te bouwen waarin zwart geen aanknopingspunten had: het is puur wit dat de klok slaat.

Na een hoop geschuif gaan er wat pionnen af, wint wit er ééntje terwijl alleen de dames overblijven, en dan worden de dames geruild en krijgen we de volgende stelling, waarin Fereydoun nog een uur en dertien minuten heeft tegen twaalf voor Jan.

De vraag is hoe je terug moet slaan hier, met drie opties. Fereydoun koos resoluut en atempo – zoals hij dat doet – voor gxf5, maar dat is incorrect. Waarom? Omdat pionneneindspelen een kwestie van tempi zijn, en met de koning op g5 kan wit voorkomen dat de zwarte koning de stelling binnenkomt, waarna zijn extra pion maar op de damevleugel beslissend gaat zijn!

Wat volgde was een schoolvoorbeeld van tijdnoodschaak (voor Jan) en Fereydoun die hierin meedeed en Jan niet de tijd gaf om na te denken (maar zelf daar ook hinder van ondervond). Jan liet zich uiteindelijk verleiden tot het slaan van een pion met zijn nieuwe dame, en dat bracht de stelling weer in de remisestand na een stelling die volgens het basis-analysebord van Lichess ergens in de hoge + dubbele cijfers rondhangt. En dat was ook het resultaat.

Dus blitz. 7 minuten, 3 seconden per zet. Fereydoun had wit in de eerste partij, maar vond zich al snel een stuk achter dankzij een pionvork… En nog een stuk niet veel later. Vanaf daar was de eerste partij makkelijk voor Jan, maar het blijft snelschaken en je blijft tegen Fereydoun schaken: hij is gehaaid met die klok bij het snelle tempo! Om de boel te versimpelen werd er maar een kwaliteit teruggegeven, en dat was voldoende om de 1-0 op het bord te zetten voor Jan in het snelschaken.

De tweede partij was iets gelijkopgaander. De opening week iets af van het gespeelde in de eerste partij van de avond, maar ging wel volgens die lijnen verder. Jan wist zijn dame ergens diep in vijandelijk gebied te parkeren, wat Fereydoun tot een zet noopte waardoor opeens beide dames in stonden, maar geen van beiden ging eraf. Na meer geruil kwam er een stelling van dames, één toren, met zes pionnen aan beide kanten, Jan met loper en paard, Fereydoun met een extra toren. Een dynamische stelling, lastig om uit te rekenen met maar zeven minuten min het gespeelde op de klok.

Fereydoun offerde een pion, wetende dat hij moest winnen, maar Jan wist de weg naar de winst te vinden met een (niet helemaal doordachte, gaf hij direct na afloop toe) combinatie: een massale afruil op d8 deed alleen loper/paard (Jan) en toren (Fereydoun) overblijven, maar de toren van Fereydoun stond op een veld waar er met schaak gevorkt kon worden, en zo viel deze wedstrijd alsnog in het patroon van de avond.

(Snelschaken met dank aan het integrale ‘liveblog’-verslag van Aart in de appgroep.)

Vorige week iedereen die won met zwart, deze keer een hoofdrol voor paarden – positief en negatief. Wat brengt de laatste avond? We gaan het zien op de 30e!